Nekada je tetorviranje bilo samo religijski obred kojim se prizivala zaštita bogova ili obeležavala pripadnost plemenu, da bi kroz milenijume preraslo u globalni biznis koji danas vredi milijarde dolara. Nekada je svaki ubod igle imao duboko duhovno, religijsko ili društveno značenje, dok je danas tetovaža za mnoge postala izraz ličnog stila, modni detalj ili umetničko delo na koži.
Najstariji do sada poznati dokaz tetoviranja pronađen je na telu ledenog čoveka Eci (Ötzi), čija je mumija, stara oko 5.300 godina, sačuvala čak 61 tetovažu. Naučnici smatraju da one nisu bile ukras, već su najverovatnije imale terapeutsku ili ritualnu svrhu, dok su u drugim drevnim civilizacijama tetovaže označavale društveni status, pripadnost zajednici, zaštitu od zlih sila ili prelazak u novu životnu fazu.
Danas, ono što je nekada predstavljalo sveti čin postalo je deo ogromne industrije koja povezuje tattoo umetnike, proizvođače opreme i mastila, kozmetičku industriju, organizatore sajmova, marketinške agencije i klinike za uklanjanje tetovaža, pretvarajući drevnu tradiciju u jedan od najbrže rastućih kreativnih poslova savremenog doba.
U narednoj deceniji porast od 200%
Prema procenama vodećih analitičkih kuća koje prate globalna tržišta, industrija tetoviranja danas vredi između 2 i 3 milijarde dolara, dok se očekuje da će do sredine naredne decenije njena vrednost premašiti 9 milijardi dolara. Takav rast nije posledica samo sve većeg broja ljudi koji žele tetovažu, već činjenice da jedan završeni crtež na ruci, nozi ili leđima pokreće čitav lanac od više od 15 različitih industrija i poslovnih grana. U njemu učestvuju proizvođači mašinica, igala, mastila, zaštitne opreme, kozmetike za negu kože, sterilizacione opreme, softvera za zakazivanje, marketinške agencije, organizatori tattoo konvencija, društvene mreže, kurirske službe, dermatološke ordinacije i klinike za lasersko uklanjanje tetovaža.
Na taj način drevni običaj oslikavanja tela prerastao je u savremeni ekonomski sistem. Sličan put prešla je i proizvodnja tamjana, nekada isključivo vezana za verske obrede ili proizvodnja burmi za venčanja koja takođe vuče korene iz drevnih običaja.
Od mornarskog sidra do realističnih motiva
Motivi tetovaža menjali su se zajedno sa društvom, modom i popularnom kulturom. Tokom prve velike ekspanzije tetoviranja u 20. veku, naročito među mornarima, vojnicima i radnicima, najčešće su se tetovirali sidra, lastavice, srca sa imenima voljenih osoba, bodeži, ruže i verski simboli, dok su u pojedinim zemljama bili popularni motivi pin-ap devojaka i nacionalnih obeležja.
Krajem prošlog veka veliku popularnost stekli su takozvani tribal motivi, inspirisani tradicionalnim tetovažama naroda poput Maora sa Novog Zelanda i stanovnika Polinezije, iako su često prilagođavani savremenom ukusu i gubili svoje izvorno značenje.
Danas su među najtraženijim motivima minimalistički crteži, geometrijski oblici, citati, portreti članova porodice, životinje, cvetni ornamenti i realistične kompozicije koje prekrivaju čitave ruke ili leđa. Istovremeno, raste interesovanje za autentične istorijske simbole i tradicionalne stilove, pa mnogi biraju keltske čvorove, nordijske rune ili maorske motive, nastojeći da tetovaži daju dublje kulturno ili lično značenje, a ne samo estetsku vrednost.
Iako ne postoji zvanična svetska statistika koja bi sa sigurnošću pokazala koja je tetovaža najčešća, dugogodišnji trendovi u tattoo studijima ukazuju da se među najpopularnijim motivima gotovo uvek nalazi hrišćanski krst. Njegova popularnost traje decenijama, pre svega zbog snažne religijske i kulturne simbolike, ali i jednostavnog dizajna koji omogućava bezbroj umetničkih varijacija.
Pored krsta, među najčešćim religijskim motivima nalaze se likovi Isusa Hrista, Bogorodice, anđela, krunice i citati iz Biblije, naročito u zemljama sa većinskim hrišćanskim stanovništvom. Istovremeno, širom sveta veliku popularnost imaju ruže, srca, imena članova porodice, životinje, kompasi i satovi. Zanimljivo je da su mnogi drevni simboli opstali do danas, ali su izgubili prvobitno ritualno značenje i postali deo savremene estetike, pa se sve češće biraju kao izraz ličnog identiteta, vere ili umetničkog ukusa, a ne pripadnosti određenoj zajednici ili obredu.
Tetovaža od milion dolara
Najskuplja tetovaža ikada napravljena nije nastala mastilom, već od čak 612 dijamanata postavljenih na kožu južnoafričkog modela Minki van der Vesthauzen u promotivnoj kampanji južnoafričke juvelirske kuće Shimansky. Ova privremena kreacija, osmišljena 2010. godine u Kejptaunu, procenjena je na neverovatnih 924.000 dolara, a za njenu izradu bilo je potrebno više od osam sati pažljivog postavljanja dijamanata specijalnim lepkom na bazi vode. Iako nije bila trajna, ušla je u istoriju kao najskuplja tetovaža ikada napravljena.
Kada je reč o klasičnim tetovažama, među najtraženijim i najplaćenijim umetnicima današnjice smatra se španski tattoo majstor Joaquin Ganga, poznat po hiperrealističnim radovima koje nose brojne svetske zvezde. Njegove dnevne honorare pojedini izvori procenjuju i do 100.000 dolara, dok liste čekanja traju mesecima. Time je tetoviranje od zanata postalo elitna umetnost u kojoj vrhunski umetnici svoje vreme naplaćuju poput najpoznatijih slikara ili modnih kreatora.
